یک پژوهشگر تاریخ:مبدا تقویم یزدگردی یک رسم باستانی بود

شناسه خبر: NzE3NDk /

یک پژوهشگر تاریخ گفت: تقویم یزدگردی از به تخت نشستن یزدگرد سوم رواج یافت؛ زیرا یک رسم باستانی بود که با به تخت نشستن شاه جدید، مبدا تاریخ جدید توسط منجمان، دیوانیان و مردم تعیین و به رسمیت شناخته شود.

تنکابن24، کوروش صالحی در گفت‌وگو با خبرنگار ایسنا، به مناسبت آغاز سلطنت یزدگرد سوم و مبدا تقویم یزدگردی، اظهار کرد: براساس این رسم باستانی و با درگذشت شاه متوفی، شاه جدید به تخت می‌نشست و سرآغاز دوره‌ای تازه برای مردمان و کشور می‌شد، این موضوع در مورد آخرین پادشاه ساسانی؛ یزدگرد سوم نیز صادق است.

 

وی افزود: از این جهت که یزدگرد آخرین پادشاه از سلسله بزرگ ساسانی بود با آمدن مسلمانان، دیگر شاهی از سلسله‌ای بزرگ بر ایران حاکم نشد، این تقویم به نام آخرین شهریار ساسانی باقی ماند و ما تا به امروز از این نام برای تقویم باستانی استفاده می‌کنیم.

 

این نویسنده عنوان کرد: حمزه اصفهانی در مورد مبدا این تاریخ می‌گوید «از روزگاران دور این تقویم در ایران متداول بود و مبدا آن به شاهان کهن این سرزمین باز می‌گردد»، عده‌ای به تخت نشستن جمشید پادشاه اساطیری که در واقع نوروز باستانی را به او نسبت می‌دهند، مبدا این گاهشمار می‌دانند و برخی دیگر هوشنگ پیشدادی را که کشف آتش را از او می‌دانستند، مبدع تاریخ یزدگردی می‌دانند. 

 

وی ادامه داد: روشن است که نمی‌توان مبدا دقیقی بر این گاهشمار تعیین کرد چرا که این بخش و روایت حمزه اصفهانی در واقع با داستان‌ها و اساطیر باستانی ما گره خورده و به طور دقیق نمی‌توان زمان پیدایش و رواج آن را بیان کرد.  

 

صالحی با بیان اینکه این گاهشمار به عنوان تقویم مزدیسنا و یا فرس قدیم نیز شهرت دارد، تصریح کرد: پس از حمله مسلمانان، ایرانیانی که کوچ کردند، تا کنون این تقویم را به عنوان سالنامه ملی و مذهبی در دیگر کشورها حفظ کردند و امروز در میان پارسیان هند، پاکستان و حتی زرتشتیان ایران این گاهشمار عمومیت دارد و مورد استفاده قرار می‌گیرد.

 

این پژوهشگر خاطر نشان کرد: اختلاف بر سر مبدا تقویم یزدگردی به پیشینه آن ختم نمی‌شود چراکه آمدن مسلمانان به ایران و ادامه حضور آن‌ها سبب شد تا با مرگ یزدگرد در مرزهای شرقی ایرانشهر، مساله جانشینی او در هاله‌ای از ابهام فرو رود، به همین دلیل سال به تخت نشستن او را مبدا و برخی در گذشت او را برای سالشماری تازه در پیش گرفتند. 

 

وی گفت: گاهشماران براساس محاسبات دقیق خود با توجه به تقویم فعلی یزدگردی مبدا این تاریخ را سه‌شنبه 22 ربیع الاول سال 11 هجری برابر با 16 ژوئن سال 632 میلادی مبدا تاریخی این گاهشمار به حساب آورده‌اند و برای ما مشخص است که این زمان برابر با اقدامات رستم فرخزاد برای به تخت نشاندن یزدگرد سوم است.

 

مدیر مسئول انتشارات ایران آزاد با بیان اینکه برخی شواهد به ما نشان می‌دهد که در بعضی از نقاط سال درگذشت یزدگرد به عنوان مبدا تاریخ مورد توجه قرار گرفته است، اظهار کرد: بیرونی می‌گوید« باید این موضوع را در نظر داشت که تنها اختلاف دو تقویم در مبدا آن است که تقریبا 20 سال با هم اختلاف دارد».

 

این نویسنده خاطر نشان کرد: تعدادی اسناد که مربوط به مجموعه‌ سکه‌های‌ عرب‌ ساسانی‌ است‌ پس‌ از ورود اسلام‌، در نقاط گوناگون‌ ایران‌ ضرب‌ شده‌اند و نخستین‌ نمونه‌های ‌موجود این‌ سکه‌ها در سال‌ 20 یزدگردی‌ در مرو و سیستان‌ ضرب‌ شده‌ است‌. 

 

وی افزود: نمونه‌هایی‌ از این‌ سکه‌ها متعلق‌ به‌ سال‌ 60 یزدگردی‌ است‌ که‌ در دارابگرد ضرب‌ شده‌ و مبدا هر دو سکه سال تاجگذاری یزدگرد محاسبه شده است که در سکه نخست هنوز یزدگرد زنده بود و در نمونه دوم یزدگرد سوم در گذشته بود.

 

صالحی تصریح کرد: اسناد دیگری وجود دارد که به ما نشان می‌دهد در این مناطق سال درگذشت یزدگرد به عنوان مبنای مبدا محاسبه شده، به عنوان مثال در سکه‌های فرمانروایان تبرستان حدودا در سال ۱۶۳ هجری ضرب سکه، با تاریخ وفات یزدگرد سوم، انجام شده است.

 

این پژوهشگر خاطر نشان کرد: در تقویم یزدگردی هر سال به 12 ماه سی روزه تقسیم شده که پنج روز باقی مانده آن به عنوان پنجه به آخر ماه دوازدهم اضافه شده است وکمبود آن به عنوان سال کبیسه هر 120سال یک ماه به سال صد و بیستم اضافه می‌شد. 

 

وی گفت: این اشکال اختلافاتی را میان زرتشتیان ایران و پارسیان هند به وجود آورد تا چاره‌ای برای آن بیاندیشند، به عنوان مثال در سالنامه راستی زرتشتیان ایران یک روز به پنج روز آخر سال، در پایان سال‌های کبیسه افزوده تا مشکل این تقویم کهن بر طرف شود.

 

 این نویسنده عنوان کرد: نام ماه‌های تقویم یزدگردی همان ماه‌های رایج کنونی است که با اندک تغییراتی در دوره ساسانی از آن استفاده می‌شد و نام ماه‌های کنونی از دوره رضا شاه به عنوان تقویم رسمی مورد استفاده قرار می‌گرفت، اما پیش از این به طور کلی ماه‌های عربی و تقویم هجری قمری مورد استفاده بود.

 

صالحی اظهار کرد: در تقویم یزدگردی هر روز نام ویژه خود را دارد، به عنوان مثال روز 13هر ماه تیر روز است که مصادف شدن این روز با هم نام خود ماه، جشنی برگزار می‌شد، تیر روز از تیرماه را جشن تیرگان یا مهر روز از مهرماه جشن مهرگان برگزار می‌شد.


انتهای پیام

نظرات
  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.
مهمترین عناوین

کیمیا سامانه